Sprawy Mołdawskie


1595

Wyprawa pod wodzą Jana Zamojskiego na Mołdawię. Nie czekając na zgodę sejmu Zamojski zdecydował się na ingerencję w sprawy mołdawskie, pomagając w zdobyciu władzy Jeremiemu Mohyle. Zwycięstwo Zamojski odniósł dzięki wojskom kozackim.

Trzecim obszarem, do którego magnateria polska rościła sobie pretensje, były tereny południowo – wschodnie, czyli Ukraina i księstwa naddunajskie. Księstwa naddunajskie stanowiły strategiczny obszar pod względem gospodarczym. Tereny te stanowiły politycznie lenno Turcji, która traktowała je jako baze wypadową na zachód oraz obszar ważny dla aprowizacji armii. Wpływy na Wołoszczyźnie próbowali zdobyć już Habsburgowie, zagrażając tym samym Turcji. Polska magnateria widziała również w Mołdawii łakomą zdobycz. Dla Turcji stosunki z Polską stanowiły wówczas drugorzędny front polityczny. Dlatego też Turcja nie przeciwstawiała się wpływom politycznym Rzeczypospolitej na tym obszarze. O takich wpływach mówił już na sejmie 1590 r. Zamoyski, podkreślając, iż taka polityka wymierzona będzie przeciwko Habsburgom. W 1592 r. hetman uzyskał bardzo duże prerogatywy polityczne na południowo – wschodnich kresach. Interwencja zbrojna Zamoyskiego w 1595 r. przyniosła sukces w postaci osadzenia na tronie mołdawskim uzależnionego od Rzeczypospolitej hospodara Jeremiego Mohyłę.

 

1600

Jan Zamojski i Stanisław Żółkiewski wyruszyli na czele oddziałów wojska koronnego i kwarcianego na Wołoszczyznę. Celem wyprawy było niedopuszczenie do uniezależnienia Wołoszczyzny i Mołdawii. W wyniku wyprawy władzę w Mołdawii ponownie objął Jeremi Mohyła. Ostatecznie wojska polskie odniosły zwycięstwo nad oddziałami hospodara wołoskiego Michała Walecznego, dążącego do separacji od Rzeczypospolitej.

W 1600 r., w momencie, kiedy doszło do wybuchu wojny o Inflanty, Zamoyski pokonał hospodara wołoskiego Michała Walecznego,. Uniemożliwił mu w ten sposób zjednoczenie księstw naddunajskich. Na Wołoszczyźnie Zamoyski osadził lennika Rzeczypospolitej – Szymona Mohyłę.

 

1607

Magnateria polska podjęła się kolejnej ingerencji w sprawy Mołdawii. Udało się osadzić na tronie propolskiego Konstantego Mohyłę.

Do momentu, kiedy polityką polską nad Dunajem kierował Zamoyski, zdecydowany przeciwnik Habsburgów, Stambuł tolerował poczynania strony polskiej na tych terenach. Wkrótce jednak sytuacja uległa zmianie. O wpływy na obszarach Mołdawii rozpoczęli magnaci należący do obozu królewskiego (tzw. regaliści). Obóz królewski był natomiast antyturecki i procesarski. Po śmierci Zamoyskiego próby uzależnienia hospodarów mołdawskich podjęli w 1607 r. Potoccy. Byli oni regalistami. W następnym dziesięcioleciu miała miejsce wyprawa Samuela Koreckiego (słynnego zagończyka i wroga Turcji). Wyprawa ta doprowadziła do długotrwałych konfliktów z potęgą turecką.

 

1612

Interwencja magnatów Polskich w Mołdawii. Stefanowi Potockiemu nie udało się ponownie osadzić na tronie sprzyjającego Rzeczpospolitej Konstantego Mohyłę.

 

1615

Magnaci polscy ponownie interweniowali w Mołdawii, tym razem z powodzeniem. Udało się osadzić na tronie Aleksandra Mohyłę, jednak nie na długo, ponieważ w 1616 roku w wyniku wyprawy tureckiej wojska polsko- mołdawskie zostały rozbite.


1617

Układ polsko-turecki. Zobowiązywał Rzeczpospolitą do neutralności w sprawach Mołdawii. Strony uzgodniły dążenie do ograniczenia wypraw kozackich i tatarskich. Autorem układu był hetman Żółkiewski, który zrezygnował z koncepcji polityki mołdawskiej stworzonej przez Jana Zamoyskiego.

 

1620

Wyprawa pod dowództwem hetmana Żółkiewskiego na Mołdawię celem uprzedzenia najazdu tureckiego. Wojska polskie i tureckie spotkały się pod Cecorą. Odziały polskie poniosły klęskę, a hetman Żółkiewski zginął w dniu 6 października.