Utrata Pomorza Gdańskiego


1308                                                                              A2040005 

Atak Brandenburczyków na Pomorze Gdańskie. Władysław Łokietek skorzystał ze zbrojnej pomocy Krzyżaków.

 

W wyniku wyprawy Władysława Łokietka pod koniec 1306 r. udało się podporządkować Pomorze Gdańskie władzy Władysława. Jednakże akcja zjednoczeniowa na tym terenie przyszłego króla Polski napotkała na pewne trudności. Faktyczna kontrola nad Pomorzem Gdańskim została przekazana namiestnikom. Do tej roli wyznaczono w rejonie Gdańska ród Święców, natomiast w Świeciu i Tczewie bratanków Władysława Łokietka – Przemysła i Kazimierza III. Łokietek nie ufał pomorskiemu rodowi Święców. Dlatego też między innymi odebrał Piotrowi Święcowi urząd starosty oddając je książętom kujawskim — Przemysłowi I Kazimierzowi. Jednocześnie przeciwko Piotrowi Święcowi wystąpił biskup kujawski z żądaniem zwrotu zagarniętych przez Piotra dochodów biskupich. Ród Święców nie był w stanie wypłacić takiej sumy biskupowi, w rezultacie 1307 r. ród ten wypowiedział posłuszeństwo Władysławowi Łokietkowi i 17 lipca 1307 wydali dokument poddania się margrabiemu brandenburskiemu. Brandenburczycy wykorzystali zaangażowanie Władysława Łokietka w tłumienie buntu w Krakowie i zaatakowali Pomorze. Władysław postanowił sprowadzić na pomoc Zakon Krzyżacki. Krzyżacy wyparli Brandenburczyków i sami zajęli Pomorze Gdańskie. Władysław Łokietek uchronił przed Krzyżakami jedynie ziemię świecką, która została ostatecznie zdobyta przez Zakon w 1309 r. W tym samym roku Zakon wystawił Władysławowo Łokietkowi absurdalny rachunek za odsiecz Gdańska, a następnie zaproponował wykup tej dzielnicy. Jedna i druga propozycja została przez Władysława odrzucona. Zakon po rzekomym wykupieniu praw do Pomorza od Brandenburczyków, ogłosił się prawowitym władcą tego terenu.

  

1320/1321                                                                                         A2040010 

Proces inowrocławski z Zakonem Krzyżackim. Zgodnie z wyrokiem Zakon Krzyżacki zobowiązany został do oddania Polsce Pomorza Gdańskiego.

Poselstwo polskie zwróciło się do kurii awiniońskiej ze skargą na Zakon Krzyżacki za zagarnięcie przezeń Pomorza Gdańskiego. Papież wszczął proces kanoniczny, wybierając na sędziów w tej sprawie: arcybiskupa gnieźnieńskiego, biskupa poznańskiego i opata klasztoru mogilneńskiego. Proces rozpoczął się w 1320 r. w Inowrocławiu i trwał przeszło rok. Wyrok został ogłoszony 9 lutego 1321. Zgodnie z wyrokiem Zakon miał zapłacić Polsce 30 tys. grzywien, zwrócić Pomorze Gdańskie i pokryć koszty procesowe. Krzyżacy od wyroku odwołali się do Awinionu, wyrok w praktyce nie został wykonany, ale samo orzeczenie sądu dawało stronie polskiej sankcję upoważniającą do odebrania zbrojnego w przyszłości tych ziem.

 

1329                                                                                                 A2040015 

Podpisany został układ toruński między Janem Luksemburczykiem a Zakonem. Skierowany on był przeciw Polsce. Układ Zygmunta Luksemburczyka z Zakonem w Toruniu był niekorzystny dla Polski, ponieważ Luksemburczyk jako król Polski nadał wówczas Krzyżakom Pomorze Gdańskie. Utwierdził w ten sposób prawa Zakonu do tej dzielnicy.

 

1335                                                                                         A2040020

Odbył się zjazd w Wyszehradzie. Na zjeździe podjęta została kwestia polsko – krzyżacka. Pomorze Gdańskie miało pozostać przy Zakonie Krzyżackim. Po objęciu tronu Kazimierz Wielki rozpoczął pertraktacje z Czechami i Krzyżakami. Uznał, że kraj jest już dość osłabiony ciągłymi walkami i potrzebuje pokoju i stabilizacji. W związku z powyższym na jesieni 1335 r. w Wyszehradzie odbył się zjazd władców Węgier, Czech i Polski. Oprócz kwestii czeskiej (Jana Luksemburski zrzekł się praw do korony polskiej), zajęto się również konfliktem polsko - krzyżackim. Na zjeździe wyrok w tej kwestii wygłosili władcy Czech i Węgier. Na jego mocy Kazimierz Wielki miał zrzec się praw do Pomorza Gdańskiego, w zamian Zakon miał oddać Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską. W praktyce wskutek zwlekania przez Kazimierza Wielkiego z uznaniem tego rozstrzygnięcia, Zakon zatrzymał sporne tereny.   

 

1343                                                                                       A2040025 

Podpisany został pokój w Kaliszu. Pokój zawarty był na zasadach wyroku z Wyszehradu. Kazimierz Wielki zdecydował się na zawarcie pokoju kompromisowego, wobec nie dostosowania się przez Zakon do wyroku z 1339 r. W myśl pokoju Polska odzyskiwała Kujawy, natomiast Pomorze Gdańskie Kazimierz Wielki ofiarowywał Zakonowi jako „wieczystą jałmużnę”. Jednocześnie nie zrzekał się praw do tej dzielnicy. Warunki pokoju kaliskiego przetrwały ponad 60 lat. Podkreślić należy, iż pomimo tego kompromisowego rozwiązania, nie rezygnowano całkowicie z utraconych ziem, które nadal uważano za część Korony Królestwa Polskiego.

 

1364                                                                          A2040030 

Król Polski – Kazimierz Wielki w suplice skierowanej do Papieża prosi o unieważnienie zrzeczeń terytorialnych zawartych na szkodę Królestwa Polskiego. Można sądzić, iż był to zamysł królewski odzyskania takich ziem, jak: Śląsk i Pomorze.