Wojny i dyplomacja z Prusami


1234

 

Wydana została bulla papieża Grzegorza IX nadająca Krzyżakom Prusy w lenno. Papież zatwierdził ponadto nadanie ziemi chełmińskiej i przekazał Krzyżakom na wieczne posiadanie całości zdobytych przez nich w przyszłości ziem pruskich.

  

1230-1249

 

Od 1230 do 1249 r. zakon, dzięki stale napływającemu wsparciu i posiłkom przysyłanym przez Fryderyka II, zdołał całkowicie zająć i spacyfikować dawne tereny Prusów aż do rzeki Pasłęki.

System walki Krzyżaków polegał na stopniowym eliminowaniu rozproszonych gniazd oporu Prusów i umacnianiu dopiero co zdobytej władzy terrorem.  Wyprawy krzyżackie można przyrównać do kolonialnych ekspedycji XIX w. W następnym natomiast 30 leciu złamali trzy powstania pruskie. 

  

1237

 

Bitwa pod Szawlami. Litwini pokonali Krzyżaków. W rezultacie tej porażki Krzyżacy zawarli unię z Zakonem Kawalerów Mieczowych w Inflantach. Konrad Mazowiecki osadził w Drohiczynie rycerzy z zakonu dobrzyńskiego. Są to ci,  którzy nie wstąpili do Zakonu Krzyżackiego. Ich zadaniem miała być obrona Mazowsza przed najazdami Jaćwięgów.

  

1242-1249

 

Pierwszy etap podboju Prus. Dotychczasowe podboje Krzyżaków na terenie Prus spowodowało wybuch I postania Prusów. Tych ostatnich poparł książę pomorski Świętopełk, który wypowiedział wojnę Krzyżakom w 1242. r. Z powodu porwania syna Świętopełka Mściwoja przez Krzyżaków, książę pomorski podpisał pokój na Kowalowym Ostrowie w 1248 r. Na mocy pokoju  książę utracił na rzecz Krzyżaków między innymi gród Zantyr i Pień oraz prawo pobierania od nich cła. Zdecydowało to o klęsce powstania i zmusiło Prusów do podpisania w 1249 r. układu w Dzierzgoniu. Prusowie uznali władzę zwierzchnią zakonu i przenieśli się według jego postanowień za Pasłękę. Zdobyte tereny przez Krzyżaków, zostały wkrótce skolonizowane przez chłopów sprowadzanych z Mazowsza, Czech i Niemiec. Dokonując podboju Prus, Krzyżacy powoływali do służby zarówno kolonistów niemieckich i polskich, jak i nawróconych Prusaków. Podstawą organizacji chorągwi był okręg. Rycerze natomiast dzielili się na ciężko i lekko zbrojnych. Z wojen krzyżowych Krzyżacy wynieśli niechęć do ciężko zbrojnego rycerstwa, dlatego też mało takich służb tworzyli. Jednocześnie Krzyżacy lekceważyli piechotę. Największe zamiłowanie mieli do wojsk zaciężnych i jest to przykład doświadczeń palestyńskich.

 

 

1260

 

W 1260 r. wybuchło dobrze zorganizowane II powstanie Prusów. Powstanie pod wodzą Herkusa Monte. Powstanie to niemal zakończyło się sukcesem, jednakże wsparcie Zakonu Krzyżackiego przez cesarza oraz zastosowana technika budowania twierdz i stosowanie terroru spowodowała, że w 1283 r. powstanie upadło. Przywódca został pojmany przez Krzyżaków i powieszony. Prusowie natomiast zostali wycięci w pień lub zamienieni w niewolników. Krzyżacy na zdobytych terenach wznosili warownie. Przy ich budowie wykorzystywali metody wytworzone w Ziemi św. Na miejsce drewnianych gródków budowali murowane zamki , korzystając z wzorców budowli normandzko – sycylijskich. Główną częścią warowni był donżon. Obronę granic natomiast oparli Krzyżacy na wschodnio – europejskim systemie zasiek i wałów. Te ostatnie udoskonalili, opatrując przejścia w gródki i wysunięte w las strażnice. 

 

 

1283

 

Nastąpił koniec podboju Prus przez Zakon Krzyżacki. Litwa pozostała ostatnim bastionem pogaństwa w Europie. W niespełna sześćdziesiąt lat rycerze zakonni podbili obszar między dolną Wisłą i dolnym Niemnem. Plemiona pruskie albo uznały władzę Krzyżaków albo zostały doszczętnie zniszczone. W późniejszych czasach uległy stopniowej germanizacji. Na podbitych terenach trwa intensywna kolonizacja i budowa zamków warownych (Malbork, Elbląg).

 

 

1283-1325

 

W latach tych nastąpiła ekspansja krzyżacka na ziemie litewskie. Jeszcze w tracie walk z Prusam, dochodziło do starć wojsk zakonnych i litewskich. Po upadku drugiego powstania pruskiego nastąpił wybuch konfliktu krzyżacko – litewskiego. W przeciągu ponad 40 lat Krzyżacy 75 razy wtargnęli na Żmudź, Litwę i Ruś Czarną.  W odpowiedzi Litwini zaatakowali ziemie zakonu w Prusach  ni Inflantach 44 razy. Ostatecznie pogranicze żmudzkie uległo wyludnieniu, ale samej Żmudzi nie udało się Krzyżakom zdobyć.