Zabór austriacki 1795 – 1806


Ziemie zaboru austriackiego po roku 1795 składały się z tzw. Starej Galicji, zajętej w 1772 roku w I rozbiorze – ze Lwowem i Zamościem, i tzw. Nowej Galicji, wcielonej do Imperium Habsburgów w 1795 roku podczas III rozbioru – z Krakowem, Sandomierzem i Lublinem. Wiedeń nie uczestniczył w II rozbiorze w 1793 roku.

 

Ziemie zaboru austriackiego było najbardziej ludne i najgęściej zamieszkane, przeważały niewielkie gospodarstwa pańszczyźniane. Szlachta była liczna, ale na ogół średnia lub drobna – z wyjątkiem nielicznych rodów magnackich. Mieszczaństwo, silniejsze niż w zaborze rosyjskim, było jednak słabsze ekonomicznie niż w zaborze pruskim. Dość dużo było tu Żydów, handlarzy i karczmarzy.

 

W styczniu 1796 roku wojska rosyjskie opuściły przejęty uprzednio z rąk austriackich Kraków, zdobyty przez armię habsburską w toku Insurekcji 1794 roku, i ponownie przekazały miasto Austrii. Tym samym aż do wojny polsko-austriackiej w roku 1809 dawna stolica Polski pozostawała pod władzą Wiednia. Dnia 21 października 1796 roku ostatecznie zatwierdzono przebieg nowej granicy między wszystkimi trzema zaborcami.

 

W 1796 roku w Krakowie została założona polska księgarnia Jana Jerzego Fryderyka Friedleina. Wydarzenie to, niejako symboliczne, zapoczątkowuje długie dzieje polskiego życia kulturalnego w Galicji, która z czasem stała się głównym ośrodkiem kultury polskiej na ziemiach trzech zaborów.

 

W dniu 26 stycznia 1797 roku dokonano regulacji prawnych między trzema zaborcami dotyczących poddanych z ziem zabranych posiadających majątki z różnych zaborach. Zajęto się także kwestią zadłużenia dawnej Rzeczypospolitej oraz samego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. 

 

Około 1800 roku w Lublinie, pozostającym wówczas w zaborze austriackim, pojawił się legendarny później żydowski cadyk Jakub Izaak Horowitz, zwany Widzącym z Lublina.

 

W roku 1801 w Galicji wprowadzono tzw. miary lwowskie (galicyjskie), zastępując nimi te używane w dawnej Rzeczypospolitej. W Krakowie miary lwowskie weszły w użytek dopiero w 1802 roku.

 

Rok 1803 przyniósł połączenie obu administracyjnych części zaboru austriackiego, Starej (1772) i Nowej Galicji (1795), w jedną prowincję.

 

Lata 1804-1805 nie przyniosły istotnych wydarzeń na terenie Galicji.

 

Rok 1806 i wkroczenie Napoleona na ziemie polskie to czas przebudzenia dążeń niepodległościowych w trzech zaborach i początek nowego okresu historycznego, opracowanego w innym dziale.