Piastowie - królowie Polski


 

Władysław I Łokietek (ok. 1260 – 1333), książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu. Książę brzeski i sieradzki w latach 1288-1300; książę sandomierski w latach 1289-1292, 1292-1300. Lenniki Wacława II, książę łęczycki w latach 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie. Koronowany na króla Polski  20 stycznia 1320 r. Był pierwszym władcą Polski koronowanym w Krakowie, w katedrze wawelskiej przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława.

 A2005005

W 1320 r. Władysław Łokietek koronował się na króla Polski. Była to pierwsza koronacja w Krakowie. Geneza koronacji Władysława Łokietka miała aspekt wewnętrzny i międzynarodowy. Jeżeli mówimy o aspekcie wewnętrznym, to w pierwszej kolejności chodziło o pokonanie oporu tych dostojników, którzy w odbudowie królewskiej władzy obawiali się pomniejszenia własnej roli i znaczenia. Były również opory książąt piastowskich, którzy wobec koronacji, musieli się poddać władzy królewskiej. Na szczęście dla Władysława Łokietka dwie największe dzielnice: Małopolska i Wielkopolska takich „książąt naturalnych” już nie miały. Jeśli chodzi o aspekt międzynarodowy, to chodziło przede wszystkim o pozyskanie zgody Stolicy Apostolskiej. Należało się również spodziewać, iż plany Łokietka pokrzyżuje król czeski Jan Luksemburski. Ten ostatni jako sukcesor  Przemyślidów, sam będzie chciał sięgnąć po koronę polską. Ostatecznie papież Jan XXII bullą z 1319 r. udzielił zgody na koronację Władysława Łokietka. Odbyła się ona 20 stycznia 1320 r. w katedrze krakowskiej. Po raz pierwszy zatem miejscem koronacji był Kraków. Aktu koronacji dokonał arcybiskup gnieźnieński Janisław. Ważność koronacji podważył Jan Luksemburski, który głosił, że to on ma prawo do korony polskiej. Spór ten zakończył się dopiero za panowania Kazimierza Wielkiego.

 

 

Kazimierz Wielki (1310-1370), król Polski od 1333 r., ostatni Piast na tronie polskim. Był synem Władysława Łokietka i księżniczki wielkopolskiej Jadwigi. Za życia ojca był namiestnikiem Wielkopolski. 

 A2005010

Jako władca Polski popierał rozwój gospodarczy kraju. Zakładał nowe miasta na prawie niemieckim, którym nadawał liczne przywileje. Jednocześnie dążył do umocnienia obronności kraju, w tym celu wznosił w miejscach strategicznych zamki, a miasta otaczał murami. Dążył jednocześnie do ujednolicenia prawa w Polsce. Za jego panowania wykształciła się centralna administracja państwowa, a skarb korony, oddzielony został od prywatnego majątku monarchy. Królestwo odziedziczone po ojcu uczynił ważnym czynnikiem polityki europejskiej. Kazimierz Wielki koronował się na króla Polski 25 IV 1333 r. Tron polski obejmował mając 23 lata, jako jedyny syn Władysława Łokietka. Dwaj pozostali synowie Władysława zmarli. Sytuacja w kraju była dość trudna. Pod panowaniem młodego króla, znajdowała się Wielkopolska i Małopolska. Nie sprzyjała również Kazimierzowi sytuacja międzynarodowa. W dalszym ciągu Krzyżacy zajmowali Pomorze Gdańskie i Kujawy. W takiej niekorzystnej sytuacji międzynarodowej, Kazimierz zdecydował się podtrzymać układ z Węgrami, zapoczątkowany przez swojego ojca.