Ludwik Węgierski

Przywilej koszycki


1374  [A2545005]

 

Wydany został przywileje koszycki dla szlachty polskiej. W zamian za przywilej szlachta wyraziła zgodę na na przeniesienie sukcesji po Ludwiku na jedną z jego córek.

 

W Koszycach na Słowacji Ludwik węgierski ogłosił przywilej dla szlachty polskiej, w zamian za jej zgodę na przeniesienie sukcesji po Ludwiku na linię żeńską. Ludwik Węgierski podobnie, jak Kazimierz Wielki nie doczekał się potomka męskiego z prawego łoża. Dlatego, aby zabezpieczyć tron polski dla jednej ze swoich córek zdecydował się na ustępstwa wobec szlachty polskiej. Zgodnie z przywilejem, szlachta została zwolniona z podatków, z wyjątkiem dwóch groszy z łanu kmiecego (czyli ziemi należącej do szlachcica, ale użytkowanej przez chłopów). Po drugie na nałożenie podatku nadzwyczajnego, król musiał uprzednio uzyskać zgodę szlachty. Po trzecie udział szlachty w pospolitym ruszeniu został ograniczony do terytorium państwa polskiego. Natomiast w przypadku wypraw poza granice państwa, szlachta miała otrzymywać wynagrodzenie. Przywilej zawierał jednocześnie obietnicę wykupu szlachty z niewoli, jeśli dostała się do niej poza granicami kraju. Przywilej ograniczał obowiązek szlachty pomagania przy budowie zamków, z wyjątkiem kiedy budowa taka została zdecydowana za jej zgodą i radą. Jednocześnie przywilej koszycki zastrzegał, iż wszelkie urzędy ziemskie, mogą być obsadzane tylko Polakami osiadłymi na danym terenie, gdzie sprawowano urząd. Przywilej koszycki potwierdził integralność korony Polskiej. Jednocześnie przywilej ten skasował ostatecznie prawo stacji czyli nieodpłatnego żywienia monarchy i jego dworu podczas podróży po kraju. Punkt o poradlnym przywileju oznaczał w praktyce całkowitą wolność podatkową szlachty. Przywilej koszycki miał zasadniczy wpływ na ukształtowanie się w Polsce stanu szlacheckiego. Uzyskane w przyszłości, na przestrzeni wieków XIV i XV przywileje szlacheckie, które objęły ogół rycerstwa, doprowadziły do prawnego zrównania rycerstwa i możnowładców. Podobny przywilej otrzymało duchowieństwo w 1381 r.  Przywilej Ludwika dla duchowieństwa ustanawiał obniżenie podatku z łanu kmiecego w dobrach klasztornych (do 4 groszy) i w pozostałych dobrach (do 2 groszy). W zamian duchowieństwo polskie uznawało sukcesje córek Ludwika: Marii i Jadwigi.